Η Σημασία του Ευχαριστώ

Οι  J.Gottman & J Schwartz Gottman, στο βιβλίο τους η Συνταγή της Αγάπης,   αναφέρουν 7 στρατηγικές-δεξιότητες  που θα μπορούσαν να προσφέρουν στα ζευγάρια περισσότερη οικειότητα, αρμονία και επικοινωνία.

Περισσότερη σύνδεση, Οι «Μεγάλες Ερωτήσεις», η σημασία του «ευχαριστώ», Μια Αληθινή Φιλοφρόνηση,Αυτό που Χρειάζεστε, Η Μαγεία του Αγγίγματος, Ένα βραδινό ραντεβού

Η σημασία του «ευχαριστώ»

Στο παρόν άρθρο αναφερόμαστε στην σημασία του να ευχαριστεί ο ένας σύντροφος τον άλλον/η και πως μπορεί να επηρεάσει αυτή η στάση ευγνωμοσύνης θετικά την επικοινωνία των συντρόφων.

[Βλέπε προηγούμενα και επόμενα άρθρα για τις υπόλοιπες στρατηγικές]

Είναι σημαντικό οι σύντροφοι να παρατηρούν αν πέφτουν στις εξής παγίδες:

• Βλέπουν μόνο τα πράγματα που ο σύντροφος τους κάνει λάθος;

• Δεν εκφράζουν στον σύντροφο τους τι χρειάζονται ή τι θα ήθελαν;

• Ζητούν από τον σύντροφο τους αυτό που χρειάζονται ή θέλουν, αλλά όταν δεν το κάνει με τον τρόπο που θα το έκαναν οι ίδιοι, τότε τον/την κατακρίνουν;

Πολλοί ειδικοί των σχέσεων θα συμφωνούσαν ότι, μια σχέση για να εξελιχθεί με αρμονία, χρειάζεται ατμόσφαιρα εκτίμησης ανάμεσα στους συντρόφους, στην οποία θα παρατηρούμε τα πράγματα που ο σύντροφος μας κάνει καλά.  Η έμφαση μόνο στα αρνητικά σημεία του άλλου, πληγώνει τ@ν άλλ@ και αποδυναμώνει την σχέση.

Οι συγγραφείς προτείνουν στα ζευγάρια να αναζητούν για το θετικό που κάνει ο / η σύντροφος και  να επιδιώκουν να βλέπουν τις κινήσεις του άλλου συντρόφου από μια θετική οπτική γωνία.

Επομένως είναι σημαντικό να εκφράζουμε το ευχαριστώ μας σε όσα κάνει ο/η σύντροφος μας για εμάς και τη σχέση μας, να εκφράζουμε αναγνώριση για όσα κάνει και να μην αγνοούμε όλα τα θετικά που κάνει ο ένας για τον άλλον.

Το να λέμε ευχαριστώ είναι ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνουμε ως παιδιά, για να δείξουμε εκτίμηση και ευγνωμοσύνη, όταν κάποιος κάνει κάτι ευγενικό, ή μπαίνει σε κόπο για εμάς. Προφανώς το λέτε αυτόματα, σχεδόν χωρίς να το σκέφτεστε όλη μέρα: στους συναδέλφους σας, στον υπάλληλο του σούπερ μάρκετ, στον  άγνωστο που κρατάει την πόρτα για να περάσετε. Αλλά στις πιο στενές σχέσεις μας, μερικές φορές ξεχνάμε πόσο σημαντικό είναι να είμαστε ευγενικοί και να λέμε ευχαριστώ.

Οι σύντροφοί μας θέλουν να ξέρουν ότι μας έχουν ευχαριστήσει. Ότι οι προσπάθειές τους- όσο ατελείς κι αν είναι μερικές φορές- δεν έχουν περάσει απαρατήρητες και έχουν εκτιμηθεί. Ότι δεν τους θεωρούμε δεδομένους και ότι δεν είναι αόρατοι για εμάς.

Οι παραπάνω συγγραφείς προτείνουν αυτή την άσκηση για να εξασκηθεί κάποιος στη δεξιότητα της ευγνωμοσύνης:

Βήμα 1: Γίνετε ανθρωπολόγος

Για την υπόλοιπη ημέρα (ή αύριο, αν το διαβάζετε αυτό τη νύχτα), η δουλειά σας είναι να γίνετε κατάσκοποι. Ξεχάστε τη λίστα με τις εκκρεμότητές σας. Πάρτε λίγες ώρες άδεια από τη δουλειά. (Ή τηλεφωνήστε ότι είστε άρρωστοι – θα υπογράψουμε εμείς το χαρτί του γιατρού!) Αν δεν μπορεί να γίνει αυτό, ξεκλέψτε λίγο χρόνο μέσα στην ημέρα για να ακολουθήσετε τον σύντροφό σας σε ό,τι κάνει. Για να εκπαιδεύσετε το μυαλό σας να το κάνει αυτό, πρέπει – για λίγο χρόνο εν πάση περιπτώσει- να εξαλείψετε οποιονδήποτε άλλο περισπασμό, και απλώς να παρακολουθείτε.

Παρατηρήστε στενά τον σύντροφό σας σήμερα, όποτε μπορείτε. Ακολουθήστε τον. Καταγράψτε όλα όσα κάνει, ειδικά τα θετικά. Μη γράψετε τα αρνητικά, όπως ότι αγνόησε ένα σωρό με χαρτιά που του ζητήσατε να τακτοποιήσει. Αντί αυτού, σημειώστε ότι δούλεψε σκληρά όλο το πρωί με μεγάλη συγκέντρωση, και έκανε πολλά, ή ότι μάζεψε τα πιάτα του πρωινού, απάντησε σε τηλεφωνήματα, μάζεψε τα παιχνίδια που ήταν πεταμένα στο σαλόνι, σας έφτιαξε ένα φλιτζάνι καφέ όταν πήγε να φτιάξει τον δικό του. Παρατηρήστε τα βήματα σε ορισμένες από τις δουλειές που ήταν δική του υποχρέωση για τόσο καιρό επειδή μπορεί να μην ξέρετε τι ακριβώς περιλαμβάνουν. Για παράδειγμα, ένα ζευγάρι με το οποίο δουλεύαμε δοκίμασε την άσκηση αυτή, και ο σύζυγος που «έκανε τον ανθρωπολόγο» για την ημέρα εκείνη σοκαρίστηκε από τον αριθμό των πραγμάτων που έπρεπε να γίνουν για να ετοιμαστεί ο γιος τους για το σχολείο: η σύζυγος έπρεπε να τον ξυπνήσει, να τον ντύσει, να τον πείσει να φορέσει τα παπούτσια του, να δέσει τα κορδόνια του, να φτιάξει το σακίδιό του με το μεσημεριανό του, να του βάλει ένα ζεστό πουλόβερ και γάντια. Δεν είχε συνειδητοποιήσει ότι η δουλειά αυτή ήταν τόσο απαιτητική, και εκτίμησε περισσότερο τις προσπάθειες της γυναίκας του κάθε πρωί.

 Δεν χρειάζεται να κρύψετε το γεγονός ότι κατασκοπεύετε – δεν χρειάζεται να γίνει το Mission: Impossible. Μπορείτε να πείτε στο ταίρι σας ότι το παρατηρείτε για να καταλάβετε καλύτερα πώς είναι η μέρα του και όλα όσα κάνει. Η συμπεριφορά του δεν θα αλλάξει πολύ μόνο και μόνο επειδή ξέρει ότι παρακολουθείτε. Αν το κάνετε αυτό μαζί, κάντε το εναλλάξ – εσείς θα είστε ο παρατηρητής για λίγο και μετά θα αλλάξετε ρόλους. Αναζητήστε τα πράγματα που μπορεί να μην είστε σε θέση να τα δείτε εύκολα, λόγω αντίθετων προγραμμάτων ή άλλων περισπασμών. Χρησιμοποιήστε ακτίνες Χ για να δείτε όλα όσα κάνει ο σύντροφός σας, όσο μικρά και συνηθισμένα κι αν είναι. Και καθώς παρατηρείτε, μη μείνετε μόνο στις δουλειές σας και στα πρακτικά ζητήματα. Παρατηρήστε πώς ο σύντροφος σας δείχνει στοργή όταν αλληλοεπιδρά με τα παιδιά του και με άλλους ανθρώπους. Οι λίστες με τα πράγματα που πρέπει να κάνουμε στη ζωή είναι μεγάλες και δεν τελειώνουν ποτέ, ενώ αναπληρώνονται αυτόματα καθημερινά. Θα υπάρξει πάντα κάτι παραπάνω να κάνει κανείς, κάτι που δεν έχει γίνει. Περνάει χρόνο ο σύντροφός σας να αλληλοεπιδρά με τα παιδιά σας, να μιλάει στο τηλέφωνο με τους ηλικιωμένους γονείς, να υποστηρίζει συναδέλφους, να επικοινωνεί με φίλους; Παρατηρείστε πώς δείχνει καλοσύνη, γενναιοδωρία και ενθάρρυνση, και τους τρόπους με τους οποίους επενδύει στις σχέσεις. Αυτός ο χρόνος που αφιερώνετε πραγματικά θα πιάσει τόπο.

Βήμα 2: Πείτε ευχαριστώ

Πείτε ευχαριστώ για κάτι καθημερινό. Αν παρατηρήσατε στενά τον σύντροφό σας, θα έχετε πολλές ευκαιρίες για να το κάνετε. Ευχαριστήστε τον για κάτι που κάνει σωστά ακόμα κι αν είναι μικρό, ακόμα κι αν το κάνει κάθε μέρα – μάλιστα, ειδικά αν είναι μικρό και το κάνει κάθε μέρα! Αλλά μην πείτε απλώς «Ε, ευχαριστώ». Εξηγήστε γιατί αυτό το μικρό πράγμα είναι σημαντικό για εσάς. «Ευχαριστώ που φτιάχνεις τον καφέ κάθε πρωί. Μου αρέσει να ξυπνάω από τη μυρωδιά του καφέ και να σε ακούω να κινείσαι μέσα στην κουζίνα. Με κάνει να αρχίζω ωραία την ημέρα μου».

Ευγνωμοσύνη: είναι καλή για την υγεία σας και για τη σχέση σας. Με ένα ευχαριστώ, αρχίζετε να χτίζετε (ή συνεχίζετε να ενισχύετε) την κουλτούρα της αναγνώρισης. Αυτή είναι μια από τις σπουδαιότερες δεξιότητες που εφαρμόζουν οι ειδικοί της αγάπης και της μακροζωίας.

Δυσκολίες και Λύσεις

Αν δεν βρίσκετε τον χρόνο…

Αν δεν μπορείτε να κάνετε κοπάνα από τη δουλειά, ή να ξεκλέψετε μερικές ώρες, μην ανησυχείτε – μπορείτε και πάλι να συλλέξετε μερικά δεδομένα για το ταίρι σας χρησιμοποιώντας άλλες τακτικές.

Ανταλλάξτε ρόλους. Αν είστε πάντα το άτομο που πάει τα παιδιά στο σχολείο, βάλτε το σύντροφό σας να το κάνει σήμερα στη θέση σας. Αν εκείνος ή εκείνη φτιάχνει πάντα βραδινό, φτιάξτε το εσείς απόψε. Εσείς οι δύο μπορείτε να φτιάξετε μια γρήγορη λίστα με όλα όσα κάνετε, και μετά να διαλέξετε δύο-τρία πράγματα για να τα ανταλλάξετε. Έτσι θα δείτε πώς είναι αν μπείτε ο ένας στη θέση του άλλου.

Παρατηρήστε ο ένας τον άλλο στη διάρκεια του φαγητού.

Η ώρα του φαγητού είναι μια θαυμάσια στιγμή στη διάρκεια της ημέρας για να παρατηρήσετε ο ένας τον άλλον. Προσέξτε τι κάνει ο σύντροφός σας πριν, κατά τη διάρκεια και μετά το φαγητό, είτε πρόκειται για προετοιμασία, καθάρισμα ή άλλες δουλειές που περιλαμβάνουν το σπίτι, τα παιδιά, τους λογαριασμούς, και ούτω καθεξής. Ο Τζον παρατηρεί πόσα πράγματα προλαβαίνει να κάνει η Τζούλι από τη στιγμή που τελειώνει το πρωινό της μέχρι την ώρα που αρχίζει να δουλεύει – ενώ εκείνος τελειώνει το πρωινό του, εκείνη σκουπίζει τη βεράντα, ποτίζει τα φυτά, γεμίζει την ταΐστρα για το πουλί. Οποιοδήποτε γεύμα μοιράζεστε στη διάρκεια μιας γεμάτης ημέρας μπορεί να είναι η ιδανική, συμπυκνωμένη στιγμή για να «κατασκοπεύετε» το ταίρι σας.

Αν δυσκολεύεστε να απαλλαγείτε από την αρνητική οπτική…

Ρίξτε μια ματιά στο παρελθόν σας. Μερικές φορές, όταν οι άνθρωποι είχαν άθλιους φροντιστές στην παιδική τους ηλικία, συνδέουν στο μυαλό τους αυτό που έκαναν οι φροντιστές τους στο παρελθόν και αυτό που κάνει ο σύντροφός τους τώρα. Χωρίς να το θέλουν, προβάλλουν τα συναισθήματά αυτά στον σύντροφό τους – είναι σαν να βρίσκεται εκεί το φάντασμα αυτού του γονιού ή της νταντάς, και να μπαίνει στον δρόμο τους.

Τι μπορείτε να κάνετε για αυτό; Προσπαθήστε να ξεχωρίσετε τα αρνητικά συναισθήματα για εκείνη την παλιά σχέση φροντίζοντας να είστε στο εδώ και τώρα. Προσπαθήστε να προσέξετε αν ταξιδεύετε νοερά πίσω στον χρόνο, αν βγάζετε αυθαίρετα συμπεράσματα και αναζωπυρώνετε παλιά συναισθήματα. Αναφέραμε τον διαλογισμό ευσυνειδητότητας ως έναν τρόπο να αλλάξετε τον εγκέφαλό σας – αυτό μπορεί να βοηθήσει εδώ. Εστιάστε σε αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή, σε αυτό το συγκεκριμένο άτομο, σε αυτό που μπορείτε να παρατηρήσετε. Αναρωτηθείτε: Είχα αυτά τα αρνητικά συναισθήματα πριν αρχίσει αυτή η σχέση; Για ποιο άτομο; Τι αναζωπύρωσε τα συναισθήματα αυτά; Αν αναγνωρίσετε, κατονομάστε, και βρείτε την πηγή των αρνητικών αυτών σκέψεων και συναισθημάτων, μπορεί να σας βοηθήσει να απελευθερωθείτε από αυτά.

Αν νιώθετε ότι βλέπετε το θετικό, αλλά ο σύντροφος σας δεν το βλέπει…

Να θυμάστε: Αλλάζετε το δικό σας μυαλό και τις πνευματικές σας συνήθειες όταν το κάνετε αυτό. Δεν αλλάζετε τον σύντροφό σας. Σε τελική ανάλυση, πώς σκέφτεται και αισθάνεται ο άλλος δεν είναι κάτι που μπορείτε να ελέγξετε εσείς. Αλλά το να αλλάξετε τον δικό σας τρόπο να βλέπετε τον κόσμο είναι πολύ σημαντικό. Σπάτε τον φαύλο κύκλο της αρνητικότητας – αρνείστε να τον τροφοδοτήσετε ή να του δώσετε καύσιμο για να συνεχίσει – και αυτό είναι τόσο σπουδαίο.

Αν εξακολουθείτε να έχετε διάχυτα αρνητικά συναισθήματα…

Ενδέχεται να πάσχετε από κατάθλιψη. Τα άτομα που είναι σε κατάθλιψη έχουν ένα βουνό αρνητικές σκέψεις και αρνητικά συναισθήματα, όχι μόνο για τον εαυτό τους αλλά επίσης και για άλλους. Είναι εξαιρετικό δύσκολο για εκείνους να έρθουν σε επαφή με θετικές σκέψεις και θετικά συναισθήματα για τον κόσμο και τους ανθρώπους. Αν πράγματι δυσκολεύεστε να βρείτε τη θετική οπτική σας γωνία, ή παρατηρείτε ότι ο σύντροφός σας δυσκολεύεται, το πραγματικό θέμα ίσως είναι η κατάθλιψη.

Η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται με φαρμακευτική αγωγή και ψυχοθεραπεία. Αν νομίζετε ότι η κατάθλιψη είναι το «τρίτο πρόσωπο» στη σχέση σας, αναζητήστε επαγγελματικές συμβουλές από τον οικογενειακό σας γιατρό, ο οποίος μπορεί να σας παραπέμψει σε έναν ψυχίατρο ή έναν ψυχοθεραπευτή ειδικά εκπαιδευμένους για να σας βοηθήσουν. Και μην ανησυχείτε, δεν θα είστε μόνοι. Πρόσφατα στοιχεία υποδεικνύουν ότι τουλάχιστον το 9,5% των Αμερικανών βιώνει συστηματικά κάποιου βαθμού κατάθλιψη. Ωστόσο, στη διάρκεια της πανδημίας της COVID-19 ο αριθμός αυτός τριπλασιάστηκε και έφτασε μέχρι το 32,8%. Είναι σημαντικό οι άνθρωποι να αναζητούν επαγγελματική βοήθεια από  ψυχίατρο/ ψυχολόγο/ ψυχοθεραπευτή σε περίπτωση υπόνοιας καταθλιπτικής διαταραχής ή άλλης ψυχικής νόσου. Η επαγγελματική βοήθεια ωφελεί τόσο τα ίδια τα άτομα που νοσούν αλλά και τη σχέση.

Βιβλιογραφική πηγή:

John Gottman & Jullie Schwartz Gottman, [2023], «Η Συνταγή της Αγάπης», εκδόσεις πεδίο